Waarom schapenbegrazing?

Vandaag kwam mijn vriendin thuis van haar werk. Ze vertelde dat een collega haar had gevraagd wat nu eigenlijk het nut is van begrazing door schapen. Dit is voor mij een goede aanleiding om hier op mijn weblog kort op in te gaan.

Vroeger was het nut van begrazing dat de schapen te eten kregen. In sommige landen is dit nog steeds het geval, zelfs heel dichtbij, zoals in Frankrijk en Spanje. In Nederland is het niet nodig om voor voedsel op pad te gaan. Schapenboeren bezitten voldoende grasland om hun schapen op te laten grazen. Hier in Nederland is begrazing door schapen een essentieel middel bij het in stand houden van natuurgebieden zoals heidevelden, duinen en graslanden. Door begrazing krijgen gewenste soorten planten en dieren meer kans. Vergrassing en verbossing wordt tegengegaan. Op Schapenbegrazing.nl kun je hier veel meer over lezen.

Een voorbeeld uit de praktijk:  met mijn kudde loop ik regelmatig door het hoogveen. Op dit hoogveen komen enkele kwetsbare plantensoorten voor zoals kleine veenbes en lavendelhei. Deze zeldzame planten worden bedreigd door vergrassing met pijpenstrootje. Door hier mijn kudde te laten grazen komt op het hoogveen meer ruimte voor deze gewenste (en bijzondere) plantensoorten.

Lavendelhei

Lavendelhei

schapenbegrazing op hoogveen

schapenbegrazing op hoogveen

 

 

Bomenkap vennengebied

In het vennengebied vindt op dit moment een grootschalige bomenkap plaats. Ongeveer 36 hectare bos verdwijnt om verdroging van de vennen tegen te gaan. Bomen (vooral naaldbomen) verdampen veel water waardoor de vennen steeds droger worden. De bomen die verdwijnen staan dan ook langs of vlakbij een ven.
Veel wandelaars die ik spreek vinden het een vreselijk gezicht, maar snappen de bomenkap wel, want de maatregelen worden genomen om de vennen te behouden.

2013-09-13 11.18.06

bomenkap vennengebied

Er is wel enige controverse, want sommige wandelaars zijn van mening dat niet de bomen de oorzaak zijn van de verdroging maar de afwatering van het gebied. Er zijn in het gebied nog allerlei sloten en greppels waar door het water het gebied uitstroomt. Een aantal van deze afwateringen worden nu gedempt.

De bomenkap heeft voor mij als schaapherder het voordeel dat er ( natte) heide voor in de plaats komt waar de schapen over enkele jaren kunnen gaan grazen.

[adsenseyu2]

Leerzaam, vermoeiend, maar leuk!

Mijn eerste week waarin ik helemaal alleen mijn kudde heb gehoed is voorbij. Het was een ontzettend zware week, zowel lichamelijk als mentaal. Ik maakte lange dagen en er ging wel eens wat mis (schapen zijn helemaal niet bang voor water!) Maar al met al moet ik zeggen dat ik het heerlijk vind om lichamelijk werk te doen, buiten te zijn en ook nog iets goeds te doen voor de natuur.

Hond Then

Loslopende honden in natuurgebieden

Loslopende honden in natuurgebieden is een steeds grotere ergernis voor mij aan het worden. En met name het gedrag van de baasjes van die loslopende honden. Deze mensen denken namelijk dat de aanwezigheid van hun hond in een natuurgebied iets natuurlijks is. Want ja, een hond is een dier, dus natuur.
Helaas beseffen sommige hondenbezitters niet dat natuurgebieden een aaneenschakeling is van natuurlijke processen, zowel op kleine schaal als op grotere schaal. De introductie van een groot carnivoren zoogdier als de hond heeft grote inbreuk op deze natuurlijke processen.

[adsenseyu2]

Zo worden regelmatig reeën, hazen, konijnen en eenden (futen) door honden aangevallen en soms zelfs verwond. De impact van een loslopende hond op het dierenleven in een natuurgebied wordt vaak onderschat.

Gelukkig zijn honden in sommige natuurgebieden van harte welkom, dit zijn honden losloopgebieden die speciaal hiervoor zijn uitgekozen. Hier heeft een loslopende hond weinig impact op de dieren die van nature in het natuurgebied voorkomen.

Voor meer informatie over het loslaten lopen van honden zie deze folder.

Uitbreiding oppervlak heide

kapvlakte

Tijdens mijn veldwerk op de heide in het natuurgebied Den Treek werd ik door twee hardloopsters aangesproken. Ze vertelden me dat ze samen met groot plezier al bijna 11 jaar hardlopen  in het natuurgebied. Maar tot hun grote verbazing was er een groot stuk bosgebied langs hun hardlooproute gekapt. Ze waren nogal verbolgen dat die mooie bomen verdwenen waren dat en er een grote kapvlakte voor in de plaats was gekomen. Ik snapte hun reactie goed, maar ik vertelde hen graag het verhaal erachter.

afname oppervlakte heide

Sinds het begin van de vorige eeuw is het oppervlak van de heide in ons land dramatisch achteruit gegaan. Hier zijn een aantal redenen voor, maar de belangrijkste is dat de heide zijn economische functie verloor en mede door de grote heideontginning bebost raakte. De oppervlakte heide in Nederland is nog maar 10% wat het geweest is in Nederland omstreeks 1900, veel heidegebonden planten en dieren zijn nu in Nederland verdwenen of zijn met uitsterven bedreigd. Voorbeelden van zeer zeldzame planten zijn bijvoorbeeld valkruid, rozenkransje en IJslandsmos en voorbeelden van zeldzaam geworden dieren zijn:  de nachtzwaluw, de korhoen en de kleine heivlinder. Het is belangrijk om het oppervlak van heide te vergroten voor het behoud en herstel van deze kenmerkende heidesoorten.

[adsenseyu2]

Natuurbeheerders van heidegebieden nemen hierin hun verantwoordelijkheid en proberen zo goed mogelijk het oppervlak te vergroten. Uit ervaring heeft men geleerd dat dit het beste te bereiken is door bospercelen met voornamelijk grove den om te vormen naar heide. Deze bospercelen met grove den hebben over het algemeen een lage natuurwaarde, behalve het verlies van de belevingswaarde treedt er nauwelijks verlies op van natuurwaarde. Integendeel, veel soorten die voorheen op de heide voorkwam zullen nu terugkeren. En na een aantal jaren groeit er zoveel heide dat de belevingswaarde weer helemaal hersteld is en het gebied naar mijn mening zelfs nog mooier geworden is!

heide

Bramen plukken

Vandaag heb ik bramen geplukt in het Reichswald met mijn gezin. Het is nu echt bramentijd aan het worden. We kwamen op het idee nadat onze vierjarige dochter Saar vertelde dat ze vorig jaar de bramensoep! zo lekker vond. Soms sta ik nog weleens versteld van haar goede geheugen (dat heeft ze niet van mij). In het bos waren de meeste rijpe bramen op de zonnige plekken te vinden en dan ook in grote hoeveelheden!

[adsenseyu2]

Voor de geïnteresseerden het recept van onze bramensoep:

Doe de bramen met een klein beetje water en veel suiker in een pan en kook het een aantal minuten op hoog vuur. Doe de inhoud van de pan in en zeef en zeef de pitjes en schilletjes. Het overgebleven sap is erg lekker door de yoghurt. Andere recepten met bramen vind je onder andere hier.

bramen plukken

bramen plukken

Apomixie en bastaarding

Bramen (Rubus spec.) behoren tot de rozenfamilie, binnen deze familie zijn een aantal geslachten waar apomixie (of apomixis) en bastaarding optreedt. Apomixie is vruchtvorming zonder dat echte bevruchting heeft plaatsgevonden. Hierdoor kunnen soorten zich ongeslachtelijk voortplanten. Daarnaast vindt ook bastaarding plaats, dat is seksuele voorplanting van twee verschillende  soorten bramen, waardoor een nieuwe braamsoort ontstaat. Apomixie en bastaarding zorgt ervoor dat alleen al in Nederland vele verschillende soorten bramen  (ook wel microsoorten genoemd)  zijn ontstaan met minieme uiterlijke verschillen. Je moet dan ook een ware deskundige zijn om al deze soorten (minstens 1000) uit elkaar te houden.

Landelijke tuinvlindertelling 2013

Het is zover, de vijfde landelijke tuinvlindertelling is begonnen!  Op 2, 3, en 4 augustus kun je je waarnemingen van vlinders uit de tuin doorgeven via de website van vlindermee. Er is ook een handige app gemaakt om via je smartphone je getelde vlinders door te geven. En als je twijfelt welke soort vlinder het is, is er een handige determinatiesleutel aan toegevoegd op basis van de kleur van de vlinders. Het belooft in ieder geval een mooi weekend te worden, veel zon en overdag blijft het droog. Aankomend weekend vier ik de verjaardag van beide dochters, dus ik heb vandaag de vlinders in de tuin bij ‘Opa’ geteld. Opa heeft veel vlinder vriendelijke planten in zijn tuin staan, zoals de welbekende vlinderstruik, koninginnenkruid, zinnia’s en nog veel meer nectarrijke bloemen. In totaal heb ik 10 verschillende soorten gezien, waarbij de dagpauwoog op eerste plek komt met de meeste individuen.
Dit zijn de soorten die ik gezien heb:

[adsenseyu1]

nationale tuinvlindertelling

nationale tuinvlindertelling

Verhuisd

Mijn ouders zijn pas verhuisd naar Koekangerveld, een dorpje in de Provincie Drenthe. En in een aantal opzichten ben ik daar wel blij mee. Het scheelt een uur reistijd met waar ze voorheen woonde (Onstwedde, Provincie Groningen) en de natuur in Drenthe is toch een stuk interessanter dan in Groningen (met alleen maar aardappelvelden). Zo was ik pas in het natuurgebied Ruinen, dat op een steenworp afstand ligt van Koekangerveld, een wandeling aan het maken. Boswachterij ruinen is een bosgebied met een aantel vennen. Ik was erg onder de indruk van de rijke onderbegroeiing in het bos. Onder de bomen lag namelijk een dikke moslaag (met vnl. Haarmos) wat een sprookjesachtige indruk bij mij achterliet.

[adsenseyu1]

Dikke moslaag onder de bomen

Dikke moslaag onder de bomen

Daarnaast hebben de bewoners (vrijwilligers) van het dorpje waar mijn ouders nu wonen een heus Struunpad (Drents voor struinpad) gemaakt. De route van het struunpad gaat langs allerlei landschapselementen, zoals bossen, (ruige, bloemrijke) graslanden, poelen en ook speelelementen voor kinderen. Het is een hele belevenis en ik was dan ook wel erg van onder de indruk wat de bewoners zo voor mekaar hebben gekregen. Op de website van het Struunpad kun je meer lezen over dit leuke initiatief.

struunpad

struunpad